Prezentacje pod hasłem: Nauka dla środowiska, bezpieczeństwa i zdrowia pokazały różnorodność współczesnych badań prowadzonych w polskich instytutach i uczelniach. Wspólnym mianownikiem wszystkich wystąpień było praktyczne zastosowanie nauki i jej wpływ na jakość życia oraz bezpieczeństwo społeczeństwa.

Joanna Kaczorowska przedstawiła model DISC, opracowany w Instytucie Geodezji i Kartografii do wykrywania i monitorowania suszy rolniczej na podstawie danych satelitarnych. Projekt wykorzystuje dane z programu Copernicus do oceny kondycji roślin, wilgotności gleby i poziomu zagrożenia niedoborem wody. Najważniejsze jest to, że skuteczność modelu sięga do 85 proc., a wyniki udostępniane są rolnikom, doradcom i instytucjom odpowiedzialnym za zarządzanie zasobami wodnymi.

Prof. Iwona Anna Chlebicka z Uniwersytetu Warszawskiego mówiła o matematycznym modelowaniu zjawisk zachodzących w niejednorodnych ośrodkach, np. przepływu temperatury. Istotą prezentacji było pokazanie, że w bardzo złożonych układach nawet zaawansowane komputery i metody obliczeniowe mogą prowadzić do błędnych wyników, jeśli model opiera się na zbyt „ładnych” przybliżeniach. Najważniejszy wniosek: w świecie, który nie jest wszędzie taki sam, trzeba precyzyjnie wiedzieć, kiedy dane zjawisko da się modelować, a kiedy takie przybliżenie zawodzi.

Dr Krzysztof Samolej (Główny Instytut Górnictwa – PIB) zaprezentował projekt wykorzystania zanieczyszczonych wód kopalnianych do pozyskiwania radu, który może być dalej użyty w medycynie nuklearnej. Proces zakłada oczyszczanie słonych wód kopalnianych z promieniotwórczego radu przy pomocy zeolitów wytwarzanych z popiołów lotnych. Najważniejsze jest połączenie dwóch celów: ograniczania zanieczyszczeń trafiających do środowiska oraz potencjalnego pozyskiwania surowca do produkcji radioizotopów stosowanych w celowanej terapii alfa nowotworów.

Dr inż. Sebastian Banaszek z Instytutu Geodezji i Kartografii przedstawił projekt cyfrowego bliźniaka granicy, opracowany w ramach konkursu Frontexu. System łączy dane satelitarne, dronowe, geoprzestrzenne i operacyjne, aby tworzyć mapy ryzyka, analizować sytuację terenową i wspierać podejmowanie decyzji przez służby. Najważniejsze jest to, że rozwiązanie nie zastępuje człowieka, ale dostarcza mu rekomendacji i lepszego rozpoznania sytuacyjnego, co może zwiększać bezpieczeństwo nie tylko na granicy, ale szerzej – w zarządzaniu przestrzenią.

Przedstawiciel Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB, dr Mariusz Adynkiewicz-Piragas omówił transgraniczny model adaptacji do zmian klimatu realizowany w regionie pogranicza polsko-saksońskiego. Projekt obejmuje m.in. mapy retencji potencjalnej, mapy wrażliwości klimatycznej, lokalny monitoring klimatu oraz działania edukacyjne dla mieszkańców i samorządów. Najważniejsze są praktyczne mikroadaptacje, takie jak ogrody deszczowe, łąki kwietne, nasadzenia drzew czy zagospodarowanie wód opadowych, które mogą być wdrażane lokalnie i niskim kosztem.

Dr inż. Leszek Morzyński (CIOP-PIB) przedstawił system monitorowania i kontroli hałasu oraz drgań mechanicznych w środowisku pracy, opracowany przez zespół CIOP-PIB. Rozwiązanie opiera się na sieci sensorów, miernikach indywidualnych, urządzeniach noszonych przez pracowników i systemie chmurowym, który pozwala śledzić zagrożenia w czasie rzeczywistym. Najważniejsze jest praktyczne zastosowanie systemu: ostrzeganie pracowników przed wejściem do strefy hałasu, lepsza ocena narażenia oraz możliwość reagowania na awarie maszyn.

Z kolei dr inż. Dorota Sawicka mówiła o mikro- i nanoplastikach jako rosnącym zagrożeniu w środowisku pracy. Prezentacja wskazywała, że cząstki tworzyw sztucznych mogą przedostawać się do organizmu drogą oddechową, pokarmową lub przez skórę i wiązać się z ryzykiem zaburzeń zapalnych, hormonalnych, neurologicznych czy immunologicznych. Mimo braku wartości dopuszczalnych dla mikro- i nanoplastików w miejscu pracy należy ograniczać narażenie do minimum, m.in. przez hermetyzację procesów, wentylację, procedury czyszczenia i środki ochrony indywidualnej.

Dr inż. Przemysław Dykowski z Instytutu Geodezji i Kartografii przedstawił, jak precyzyjnie można dziś mierzyć przyspieszenie siły ciężkości Ziemi i do czego służą takie pomiary. Omówił wykorzystanie grawimetrów względnych, absolutnych, nadprzewodnikowych i kwantowych, które pozwalają mierzyć bardzo niewielkie zmiany grawitacji. Najważniejsze zastosowania dotyczą geodezji, meteorologii, hydrologii, geodynamiki, monitorowania zmian klimatu oraz badania ubytku mas lodowców, m.in. na Grenlandii.

Prof. Ewa Bilska-Zając z Państwowego Instytutu Weterynaryjnego przedstawiła system nadzoru nad włośnicą prowadzony przez PIW-PIB w Puławach. Prezentacja pokazywała, jak diagnostyka mięsa, dochodzenia epidemiologiczne i genomowe śledzenie transmisji pasożyta pomagają chronić konsumentów przed chorobą odzwierzęcą. Najważniejszym elementem jest metoda Trich tracker, pozwalająca identyfikować źródło zakażenia i śledzić transmisję włośni w ogniskach choroby.

Prof. Katarzyna Glik-Januszewska z Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi opowiedziała o interdyscyplinarnym leczeniu dziecka z rzadkim potworniakiem wewnątrzosierdziowym rozpoznanym jeszcze w życiu płodowym. Prezentacja pokazywała, jak zespół specjalistów przygotował poród i operację kardiochirurgiczną w warunkach bezpośredniego zagrożenia życia noworodka. Najważniejsze było perfekcyjne współdziałanie zespołów położniczych, neonatologicznych i kardiochirurgicznych, dzięki któremu dziecko przeżyło i rozwija się prawidłowo.

Dr Albert Tomaszewski (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie) przedstawił projekt „Umiejętności Jutra AI”, realizowany przez SGH wspólnie z Google w ramach AI Lab. Program odpowiada na niski poziom wdrażania sztucznej inteligencji w polskich firmach, szczególnie małych i średnich przedsiębiorstwach. Najważniejszy efekt to masowa edukacja: w programie uczestniczyły dziesiątki tysięcy osób, a badania przed i po szkoleniu pokazały znaczący wzrost pewności w korzystaniu z narzędzi AI oraz gotowości do ich wdrażania w organizacjach.