Zintegrowany system mobilności i przestrzeni miejskiej

Sunglider to innowacyjna koncepcja nadziemnego systemu transportu publicznego nowej generacji, opracowana jako odpowiedź na współczesne wyzwania urbanizacyjne, klimatyczne i społeczne. Projekt redefiniuje tradycyjne rozumienie infrastruktury transportowej, traktując ją nie jedynie jako system przemieszczania ludzi i towarów, lecz jako aktywny element środowiska miejskiego, integrujący mobilność, produkcję energii odnawialnej oraz kształtowanie wysokiej jakości przestrzeni publicznych.

Koncepcja Sunglider została zaprojektowana przede wszystkim dla średniej wielkości obszarów miejskich i regionów funkcjonalnych określanych mianem „mezzopolis” – struktur osadniczych obejmujących miasto centralne oraz otaczające je miejscowości i gminy powiązane społecznie, gospodarczo i komunikacyjnie. To właśnie tego rodzaju układy miejskie zamieszkuje większość europejskiej populacji, podczas gdy ich systemy transportowe pozostają często rozproszone, niewydolne i silnie uzależnione od samochodu prywatnego. Sunglider proponuje alternatywę dla dominującego modelu mobilności, opartą na powszechnym, częstym i niskoemisyjnym transporcie publicznym.

Podstawą projektu jest lekka, wyniesiona infrastruktura transportowa prowadzona ponad istniejącą przestrzenią uliczną. Zamiast kosztownych i silnie ingerujących w tkankę miejską tuneli czy rozbudowanych systemów naziemnych, Sunglider wykorzystuje modułową trasę podpartą parametrycznie projektowanymi pylonami wykonanymi z drewna klejonego warstwowo (CLT i LVL). Tego rodzaju rozwiązanie znacząco ogranicza ślad węglowy inwestycji, umożliwia etapową budowę oraz pozwala dostosować system do lokalnych warunków urbanistycznych i krajobrazowych.

Architektura Sunglidera odgrywa rolę równorzędną wobec technologii transportowej. Konstrukcja trasy – określana jako Xylo-Solar Track – tworzy charakterystyczny miejski artefakt inspirowany strukturą drzew. Smukłe drewniane pylony przypominają aleję drzew, nad którą rozciąga się zadaszenie zintegrowane z instalacją fotowoltaiczną. Projekt traktuje infrastrukturę jako element współtworzący tożsamość miejsca, poprawiający estetykę przestrzeni oraz integrujący rozwiązania środowiskowe, takie jak zacienienie ulic czy potencjalne systemy gospodarowania wodą.

Kluczowym wyróżnikiem Sunglidera jest integracja transportu publicznego z produkcją energii odnawialnej. Cała trasa funkcjonuje jednocześnie jako rozproszona elektrownia fotowoltaiczna. Moduły PV umieszczone w zadaszeniu generują energię elektryczną zasilającą pojazdy, stacje oraz systemy wspierające funkcjonowanie infrastruktury. Według założeń projektowych system może osiągać samowystarczalność energetyczną oraz generować nadwyżki energii możliwe do wykorzystania w lokalnym systemie energetycznym. Sunglider staje się tym samym nie tylko środkiem transportu, lecz również elementem miejskiej transformacji energetycznej.

System przewiduje wykorzystanie autonomicznych, elektrycznych pojazdów nowej generacji. Niewielkie moduły transportowe PANOS obsługują ruch pasażerski na wyniesionej trasie, natomiast autonomiczne pojazdy KATOS odpowiadają za obsługę mobilności lokalnej i połączeń „ostatniej mili”, umożliwiając wygodne dotarcie do miejsca zamieszkania, pracy czy usług. Uzupełnieniem systemu są pojazdy CARGO przeznaczone do transportu przesyłek i logistyki miejskiej, funkcjonujące przede wszystkim w okresach mniejszego natężenia ruchu pasażerskiego. Dzięki temu Sunglider integruje mobilność osób i transport towarów w jednym spójnym ekosystemie.

Istotnym komponentem projektu jest sztuczna inteligencja zarządzająca ruchem i organizacją transportu. System „Conductor” analizuje wzorce mobilności mieszkańców oraz aktualne zapotrzebowanie na przejazdy, umożliwiając dynamiczne sterowanie flotą pojazdów
i utrzymanie wysokiej częstotliwości kursowania przy ograniczeniu zbędnych przejazdów pustych pojazdów. Takie podejście pozwala zwiększyć efektywność operacyjną, ograniczyć zużycie energii oraz zapewnić mieszkańcom szybki i dostępny transport przez całą dobę.

Sunglider nie ogranicza się jednak do technologii mobilności. Integralnym elementem koncepcji jest świadome kształtowanie przestrzeni wspólnych. Obszary pod trasą oraz w sąsiedztwie stacji projektowane są jako miejsca aktywności społecznej, rekreacji i usług lokalnych. Mogą pojawiać się tam niewielkie punkty handlowe, przestrzenie spotkań, targowiska, place zabaw czy funkcje wspierające życie sąsiedzkie. W ten sposób infrastruktura transportowa przestaje pełnić wyłącznie funkcję techniczną i staje się narzędziem rewitalizacji oraz aktywizacji przestrzeni miejskiej.

Szczególną rolę odgrywają stacje i towarzyszące im huby mikromobilności. Zlokalizowane pod platformami przystankowymi centra mobilności integrują różne formy transportu indywidualnego i współdzielonego – rowery, hulajnogi oraz lekkie pojazdy elektryczne
– wspierając mobilność „ostatniej mili”. Huby umożliwiają ładowanie pojazdów, przechowywanie sprzętu i wygodne przesiadki między środkami transportu, zwiększając dostępność systemu i ograniczając zależność od samochodu prywatnego.

Projekt Sunglider wpisuje się w idee zrównoważonego rozwoju oraz Nowego Europejskiego Bauhausu, łącząc technologię, estetykę i odpowiedzialność środowiskową. Oferuje wizję miasta, w którym infrastruktura nie jest ciężkim i obcym elementem technicznym, lecz żywą częścią miejskiego krajobrazu – produkującą energię, wspierającą codzienną mobilność i tworzącą nowe jakości przestrzenne oraz społeczne. Sunglider stanowi przykład infrastruktury przyszłości,
w której nauka, projektowanie i innowacje technologiczne służą poprawie jakości życia mieszkańców oraz budowaniu bardziej odpornych, przyjaznych i neutralnych klimatycznie miast.

Główni autorzy projektu: dr Peter Kuczia; dr Dieter Otten
Współautorka: dr Ewelina Gawell

Inwestor / Partner projektu:    Sunglider AG